Al decennialang verkent de Stichting Toekomstbeeld der Techniek (STT) visies op de toekomst van techniek en maatschappij. Sinds 2009 werkt auteur Maurits Kreijveld aan een toekomstverkenning over wisdom of the crowd. Deze wordt begin 2012 afgerond.

In deze verkenning verkent STT samen met experts, visionairs, direct betrokkenen en burgers de toekomst van samenwerken en samenleven. In de verkenning staan onder meer verwachte technologische ontwikkelingen rond internet en sociale media centraal. Een van de toekomstbeelden van deze verkenning heeft betrekking op het publieke domein.


Verantwoordelijke burgers

‘De maatschappij, dat ben jij!’ Met deze slogan probeerde reclamemaker SIRE ons jaren geleden bewust te maken dat wij als burgers medeverantwoordelijkheid dragen voor onze omgeving en hoe we met elkaar omgaan.

Kijken we naar de realiteit anno 2010, dan zien we een relatief passieve burger die achteroverleunt en verwacht dat de overheid zorg draagt voor de openbare ruimte. De overheid bepaalt van bovenaf de inrichting van de publieke ruimte. De burger heeft daarbij slechts beperkte mogelijkheden tot invloed. Via inspraakprocedures en door eens in de vier jaar te stemmen kan de burger invloed uitoefenen op de koers van het overheidsbeleid.

Door de complexiteit van het politieke en bestuurlijke systeem is het voor veel burgers lang niet duidelijk welke invloed ze precies hebben. Het systeem is ondoorzichtig en staat ver af van de belevingswereld van de burger. En hij moet vaak maar afwachten of zijn wensen tot uitvoering worden gebracht.

Tegelijkertijd is de burger steeds beter opgeleid, beschikt hij over steeds meer informatie en daar waar de burger zelf geen ideeën heeft, krijgt hij wel de mogelijkheid om voortdurend zijn mening of beoordeling te geven. Bovendien heeft hij dankzij internet steeds meer mogelijkheden om deze kennis te delen met anderen en samen op te trekken. Daarmee wordt de burger een steeds belangrijkere factor voor politici en bestuurders om mee rekening te houden.


Publiek domein in de toekomst

In dit toekomstbeeld willen we kijken hoe co-creatie met en zelforganisatie van burgers er in de toekomst uit kunnen gaan zien tegen het decor van de intelligente stad.

De komst van zogenaamde ‘slimme steden’ lijkt bijna onvermijdelijk: het aantal sensoren in de omgeving groeit, overal hangen camera’s en beeldschermen. Vanuit de verkenning willen we laten zien hoe deze steden een omgeving kunnen zijn waarin burgers kunnen participeren en bijdragen aan de besluitvorming, steden die uitnodigen tot zelforganisatie, in plaats hun burgers continu te bespioneren.

Dit vraagt niet alleen een omgeving die registreert maar ook een die kan reageren, zich kan aanpassen (via de architectuur, de beeldschermen, de verlichting, het geluid) aan het publiek dat zich erin bevindt. Hoe zouden deze slimme steden het gezamenlijke ontwerpproces (co-creatie) van Nederland er dan uit zien en welke besluitvormingsprocessen passen daarbij?

Lees meer over dit toekomstbeeld op de website van de toekomstverkenning.